شرح مطالب : تاريخ طرح مسأله اصالت وجود در فلسفه تاريخ طرح اين مسأله به طور كامل روشن نيست ، ولى در عين حال دو مطلب مسلم است : يكى اينكه اين مسأله در فلسفه يونان قبل از اسلام مطرح نبوده و از مسائل مستحدث در فلسفه اسلامى به شمار مىرود ، و ديگر اين‌كه از زمان صدر المتألهين اين مسأله به طور مشخص در فلسفه عنوان شده و در شمار يكى از اساسىترين مسائل فلسفه اسلامى و حكمت متعاليه قلمداد گرديده است ، ولى اين‌كه آيا قبل از او نيز اين مسأله در ميان فلاسفه اسلامى مطرح بوده و كسانى از فلاسفه قائل به اصالت وجود بوده‌اند يا نه ؟ به طور روشن و قطعى نمىتوان داورى كرد . لكن از برخى از عبارتهاى صدر المتألهين چنين به دست مىآيد كه مسأله اصالت وجود قبل از او در ميان فلاسفه اسلامى مطرح بوده است . وى پس از آنكه نمونه‌هايى از كلمات شيخ الرئيس را در مورد ملاك تخصص وجود نقل مىكند ، مىگويد : « بسيارى از متأخران ، در فهم مراد شيخ از اين كلمات راه خطا پيموده‌اند و اعتبارى بودن وجود و اين‌كه براى وجود غير از حصص ( مفهوم وجود كه مقيد به ماهيت گردد ، وجود انسان و . . . ) مصداق ديگرى نيست ، را از عبارات او فهميده‌اند ، و من در گذشته طرفدار نظريه آنان بوده و از نظريه اصالت ماهيت و اعتبارى بودن وجود دفاع مىكردم ، تا اين‌كه مشمول هدايت الهى گرديدم ، و دانستم كه امر برعكس است ، و آنچه اصيل است ، و تحقق عينى دارد ، وجود است ، و ماهيات كه برخى از عرفاء آنها را « اعيان ثابته » مىنامند ، هرگز بهره‌اى از وجود ندارند » « 1 » . در هرحال برخى از سخنان شيخ الرئيس و شاگردان و پيروان او مانند

--> ( 1 ) اسفار ، ج 1 ، ص 48 .